Historia puławskich ulic: Armii Ludowej, Krajowej, a może Czerwonej?

Z pewnością wynika to z braku zainteresowania patronem własnej ulicy, a czasem też z niedostatków wiedzy.

– Jestem pewna, że wiele młodych osób nic nie wie o Armii Ludowej – uśmiecha się Katarzyna Adamowska z Puław, osoba też młoda. – Na moim osiedlu zdarzają się nawet śmieszne nieporozumienia, bo obok jest ulica Armii Krajowej i te dwie ulice oraz obydwie formacje często są mylone, a nie powinny. Warto znać historię choćby w podstawowym zakresie. Kiedyś koleżanka mnie pyta – przy jakiej ulicy ty mieszkasz, przy Armii Czerwonej? Chyba wszystkie armie się pomieszały – żartuje pani Kasia.

Nazwa nie przeszkadza

Janusz Szczepiński w swojej książce „Ulice Puław” pisze: „Armia Ludowa – polska konspiracyjna formacja wojskowa, utworzona w 1942 r. pod nazwą Gwardia Ludowa, w 1944 r. przemianowana na Armię Ludową. Działała przede wszystkim na terenie Generalnego Gubernatorstwa, podlegając Polskiej Partii Robotniczej, zależnej od ZSRR”. I dalej pisze, że ulica Armii Ludowej „biegnie od ul. Legionu Puławskiego do ul. Saperów Kaniowskich. Zabudowa średniowysoka, wielorodzinna („blokowisko”)”. Choć Janusz Szczepiński pisał to wiele lat temu, blokowisko nadal jest charakterystyczne dla tej, ale też dla wielu innych ulic, które powstawały w Puławach w ubiegłym wieku.

– Jak mówiłam, Armii Ludowej biegnie niedaleko Armii Krajowej i właściwie jest jakby przedłużeniem ulicy Na Stoku – kontynuuje Katarzyna Adamowska. – Czy mam coś przeciwko tej nazwie? Nie. Taka była nasza rzeczywistość historyczna i przecież w tej formacji nie wszyscy byli „upolitycznieni”. Ja na tej swojej ulicy czuje się bardzo dobrze bez względu na jej nazwę.

A jednak były dyskusje i polemiki dotyczące tej nazwy i ewentualnej zmiany na inną.

– Tak, te dyskusje działy się nawet na sesjach, ale jak widzę praktyczne przesłanki i rozsądek zwyciężyły – dodaje. – Proponowana była zmiana z Armii Ludowej na generała Mariana Bernaciaka ps. Orlik”. Ale podobno padło takie zdanie, że jeśli zmieniać, to nie na postaci takie, co do których za jakiś czas może się okazać, że są niewygodne politycznie. Ja myślę, że ta obecna nazwa przeszkadza niewielu osobom, a na pewno nie młodym.

Ulica młodych ludzi

To był 1988 rok, kiedy rodzice z małą Kasią wprowadzili się do bloku przy tej ulicy. W pamięci dziecka utkwiły obrazy rozkopanej ziemi, błota, chodników ułożonych z betonowych płyt i sąsiedzkiej solidarności.

– Ale chyba nie było najgorzej – wspomina pani Kasia. – Nasz blok był ostatnim dołączonym do ulicy Na Stoku. To narożny budynek z widokiem na las i na szczęście ten widok mamy do dzisiaj. Wprawdzie las jest ogrodzony, bo to teren wojskowy, ale przecież ptaki wszystkim śpiewają i przyjemnie jest popatrzeć na taką zieloną ścianę drzew.

W tamtych latach 80. była to ulica ludzi młodych. Osiedlały się tu małżeństwa z małymi dziećmi, które później wyrastały z piaskownicy, ale tam właśnie zaczynały się ich przyjaźnie na całe życie.

– Typowe blokowisko z dużą ilością dzieci – wspomina. – Cztery bloki w kwadrat, wewnątrz urządzony plac zabaw. Jeszcze nikt nie myślał o komputerach i wszystkie dzieciaki bawiły się na tym placu. Nikomu nie przeszkadzał hałas, wrzaski, gra w piłkę. Nikt dziecku nie zwrócił uwagi, jeśli z kocem wyszło na trawnik. Matki miały poczucie, że ich dzieci są w tym czworoboku bezpieczne – zawsze widziały je przez okno, od jezdni oddzielały je bloki. Teraz jest jakiś problem. Choć dzieci nie hałasują inaczej, to jednak wielu starszym lokatorom to przeszkadza.

Ale też – jak dodaje, nikt nie rzucał puszkami po piwie w okna. Młode pokolenie było bardziej grzeczne.

Liliowe drzwi

Młode rodziny z bloku przy Armii Ludowej szybko się zaprzyjaźniły. Podobne problemy, dzieci, które razem się bawiły, trudne lata i zdobywanie zaopatrzenia – to wszystko zbliżało.

– Sąsiedzi byli sympatyczni i do dziś są ci sami – mówi. – Tylko twarze mają więcej zmarszczek i włosy siwieją. Mieszkali obok nas państwo Lipińscy, już starsi, których traktowałam jak dziadków. Pan Lipiński malował obrazy i kiedyś na moje urodziny dostałam od niego swój portrecik. Inni sąsiedzi, z którymi bardzo się zaprzyjaźniliśmy, wyprowadzili się na wieś, ale ta przyjaźń, niemal rodzinna, trwa cały czas i utrzymujemy serdeczne kontakty. W mojej klatce mieszka 10 rodzin i znam wszystkich. Ja nie wiem czy ci, którzy dziś wprowadzają się do nowych bloków, nawiązują takie silne więzi. Ba, nawet nie wiem, czy się znają, czy w ogóle chcą tego, czy mają taką potrzebę.

Od tamtych lat 80. zmienił się blok przy ulicy Armii Ludowej, zmieniła się sama ulica. Dziś chodniki wyłożono ładną kostką, dom uzyskał nową elewację, wymieniono okna na klatce schodowej, wstawiono kolorowe drzwi wejściowe, zadbano o estetykę ulicy i domu.

– Do nas są drzwi liliowe, do budynku od strony ulicy Na Stoku są czerwone. Choć może rzeczywiście przy Armii Ludowej powinny być drzwi czerwone – śmieje się pani Kasia.

Spokój, cisza

– Jestem bardzo związana z tym miejscem – mówi. – Gdybym miała zmieniać mieszkanie, to na jaką inną ulicę chciałabym się wyprowadzić? – zastanawia się chwilę. – Nie, na żadną inną bym się nie zamieniła, choć może kiedyś to się stanie, może będę musiała zmienić adres. Tu jest święty spokój. Nie ma żadnych pubów, głośnej muzyki, hałaśliwego towarzystwa. Jeszcze do niedawna w pobliżu był piękny sad, ale został sprzedany i chyba powstaje tam nowe osiedle. Spokój, cisza, wszędzie blisko. Kto tu mieszka? – tacy zwyczajni ludzie jak ja – żartuje. – Nikt z wielkim nazwiskiem, nikt z pierwszych stron gazet.

Dodaje, że jest wygodnie – na miejscu poczta, piekarnia, Stokrotka i markety co parę kroków. Obok przedszkole i szkoła, i plac zabaw dla dzieci. Ale dziś nie to jest najważniejsze. Dziś bardziej ceni się poczucie bezpieczeństwa i więź z miejscem, w którym się mieszka i z ludźmi, którym mówi się „dzień dobry”. A można taką więź czuć nawet z ulicą, przy której powstało blokowisko i która ma taką kontrowersyjną nazwę.

– No, nie wszystko tutaj jest doskonałe – mówi pół żartem. – Ulica jest położona lekko w dole i u nas ciągle wieje. W lecie podczas upałów to nawet przyjemnie, w zimie dużo gorzej. Ale my przyzwyczailiśmy się do tej specyfiki ulicy Armii Ludowej.